Pamięć RAM to nieodzowny element każdego komputera. Zwracamy uwagę głównie na jej wielkość, na drugim miejscu stawiając taktowanie, a jeszcze dalej opóźnienia. Dlatego czas w końcu odpowiedzieć na pytanie – jak duży wpływ ma taktowanie RAM-ów na wydajność w grach?
Dzisiaj kupno pamięci RAM to proces zdecydowanie bardziej skomplikowany niż jeszcze kilka lat temu. Wystarczy spojrzeć na dostępne zestawy DDR4. Taktowania zaczynają się już od 2133 MHz, a kończą nawet na 4700 MHz. Wiele osób bagatelizuje ten parametr, skupiając się na pojemności pamięci RAM. Tymczasem częstotliwość działania kości ma znaczenie, co za chwilę postaramy się udowodnić.
[nextpage title=”Pamięci RAM – opóźnienia a taktowanie”]
Zanim przejdziemy do konkretnych testów z użyciem pamięci DDR4 o taktowaniu 2133, 2400 i 2933 MHz, musimy sobie wyjaśnić kilka kwestii. Często w komentarzach pod artykułami i na wszelkiej maści forach można trafić na informacje, że pamięci DDR4 są gorsze, bo mają większe opóźnienia w porównaniu do DDR3. Osoby tak piszące pokazują, że nie mają zielonego pojęcia, jak to w rzeczywistości działa. Owszem, opóźnienie CL15 na pierwszy rzut oka wygląda gorzej niż CL9 lub CL10. Problem polega na tym, że tak wcale być nie musi.
Opóźnienia wyrażane są w liczbie cykli zegara. Oznacza to, że opóźnienie C10 jest wartością bezwzględną, a zależną od taktowania pamięci. Posłużmy się prostym przykładem. W pamięciach DDR3 1600 MHz jeden cykl zegara to 1/800000000. Dlaczego 800 mln? Ponieważ DDR to skrót od Double Data Rate, więc rzeczywiste taktowanie to 800 MHz. Mówimy więc o opóźnieniu wynoszącym 10/800000000, czyli dokładnie 12,5 nanosekundy. Dla porównania weźmy pamięci DDR4 2400 MHz CL15. W tym przypadku opóźnienie będzie wynosiło dokładnie 15/1200000000, czyli znowu 12,5 nanosekundy. W przypadku pamięci 3200 MHz CL15 opóźnienie wyniesie 9,37 nanosekundy.
Jeśli już sobie to wyjaśniliśmy, to możemy przejść do testów.
[nextpage title=”Platforma testowa”]
W końcu udało nam się skompletować naszą platformę testową. Jest to pierwszy tekst, który na niej powstaje. W przyszłości posłuży ona nam do testowania wielu podzespołów – dysków, pamięci RAM, procesorów, ale przede wszystkim kart graficznych. Specyfikacja prezentuje się następująco:
| Procesor | Intel Core i7-8700 |
| Chłodzenie | SilentiumPC Fortis 3 HE1425 v2 |
| Płyta główna | MSI Z370-A PRO |
| Pamięć RAM | Patriot Viper LED Red DDR4 3000 MHz |
| Karta graficzna | Gigabyte GeForce GTX 1070 Ti Gaming 8G |
| Dysk 1 | Patriot Hellfire M.2 SSD 480 GB |
| Dysk 2 | Western Digital Blue SSD SATA 1 TB |
| Zasilacz | Silentium PC Supremo FM2 80 PLUS Gold 750 W |
| Obudowa | Streacom BC1 Benchtable |
| Monitor | AOC G2460PG 144 Hz |
Do testów wydajności pamięci RAM w grach wykorzystaliśmy dwa zestawy, użyczone nam przez firmę Patriot. Były to:
- Patriot Viper LED Red DDR4 2 x 8 GB 3000 MHz
- Patriot Viper Elite DDR4 2 x 8 GB 2400 MHz
Testy wykonaliśmy na trzech taktowaniach: 2133 MHz (obniżone taktowanie pamięci Viper Elite), 2400 MHz oraz 2933 MHz. W przypadku wszystkich gier przygotowaliśmy możliwie identyczną i powtarzalną sytuację, aby wyniki jak najlepiej odzwierciedlały różnice w rzeczywistej wydajności. Co ważne, karta graficzna ustawiona była na tryb Gaming, który podwyższa referencyjne taktowanie do odpowiednio 1607 MHz w trybie bazowym i 1683 MHz w trybie Turbo.
[nextpage title=”Testy”]
[nextpage title=”Wnioski i opłacalność”]
Jak widać taktowanie pamięci RAM ma wpływ na wydajność w grach. Pojawia się pytanie – czy kupno dużo lepszych kości jest opłacalne? To w dużej mierze zależy od gry. Największy przyrost widać w przypadku Counter-Strike: Global Offensive, gdzie 2933 MHz zapewnia średnio o 17,3 FPS-ów więcej niż 2133 MHz. To było do przewidzenia, bowiem jest to gra, która kładzie nacisk przede wszystkim na procesor, a mniej na kartę graficzną. W takich warunkach pamięć RAM może pokazać, jak jest ważnym elementem. W produkcjach bardziej nastawionych na moc karty graficznej różnice są zdecydowanie mniejsze. W ogólnym rozrachunku pamięci 2400 MHz wypadają o niecałej 2% lepiej w porównaniu do 2133 MHz. Z kolei 2933 MHz to wzrost o nieco ponad 5%, więc różnica jest znacząca.
[you tube=N0EtW9IAGOA]
Czy opłaca się zapłacić za te dodatkowe 5%? To zależy, ile miałoby nas to kosztować. Aktualnie na rynku panuje dziwna sytuacja. Generalnie pamięci RAM są piekielnie drogie. Za zestaw składający się z dwóch modułów 8 GB (razem 16 GB) trzeba zapłacić przynajmniej 700 zł. Jednocześnie kwota nie rośnie znacząco razem z rosnącym taktowaniem. Czasami różnice między 2133 a 2400 MHz wynoszą raptem 20 zł, a między 2133 a 3000 MHz zaledwie 60-100 zł. Dlatego, w naszej opinii, jest to dobry moment, aby pomyśleć o lepszych pamięciach, które jednak dadzą te kilka dodatkowych klatek na sekundę. Jeśli rzeczywiście ma nas to kosztować kilkadziesiąt złotych, to głupio byłoby nie skorzystać.
Źródło: wł.
